Co powinno znaleźć się w domowej apteczce?
Rękawiczki jednorazowe
Przed udzieleniem pomocy warto założyć rękawiczki, najlepiej nitrylowe. Chronią osobę opatrującą ranę przed kontaktem z krwią, a ranę – przed dodatkowymi zanieczyszczeniami. W apteczce dobrze przechowywać kilka par w różnych rozmiarach.
Jałowe kompresy i gaziki
Służą do bezpośredniego uciskania krwawiącego miejsca oraz zabezpieczenia rany. Warto wybrać kilka rozmiarów – mniejsze do skaleczonego palca, większe do urazów dłoni, ręki lub nogi.
Gdy krwawienie jest intensywne, należy przyłożyć kompres bezpośrednio do rany i mocno go dociskać. Jeśli materiał przesiąknie krwią, nie należy go odrywać. Trzeba dołożyć kolejną warstwę i nadal uciskać miejsce krwawienia.
Bandaże i przylepiec
W apteczce powinny znaleźć się bandaże dziane lub elastyczne oraz przylepiec medyczny. Umożliwiają przytrzymanie kompresu i wykonanie opatrunku uciskowego. Bandaża nie należy zakładać zbyt ciasno. Po zabezpieczeniu ręki lub nogi warto sprawdzić, czy palce nie stają się zimne, blade, sine albo zdrętwiałe. Takie objawy mogą oznaczać, że opatrunek utrudnia krążenie.
Plastry w kilku rozmiarach
Gotowe plastry sprawdzają się przy niewielkich, powierzchownych skaleczeniach, otarciach i zadrapaniach. Warto mieć zarówno małe plastry na palce, jak i większe opatrunki z szeroką częścią chłonną. Przed ich założeniem drobną ranę można przepłukać czystą bieżącą wodą lub solą fizjologiczną, a jej okolice delikatnie umyć wodą z mydłem. Następnie należy osuszyć skórę wokół skaleczenia i założyć opatrunek.
Sól fizjologiczna
Ampułki z roztworem soli fizjologicznej 0,9% przydają się do przemywania drobnych ran oraz zwilżania opatrunków, które przywarły do powierzchni skóry. Niewielkie, jednorazowe opakowania są wygodne i ograniczają ryzyko zanieczyszczenia całego roztworu.
Opatrunki wspomagające tamowanie krwawienia
W apteczce seniora warto uwzględnić również opatrunki hemostatyczne, czyli przeznaczone do wspomagania zatrzymywania krwawienia. Wytyczne pierwszej pomocy wskazują, że przy krwawiącej ranie można zastosować bezpośredni ucisk oraz standardowy lub hemostatyczny materiał opatrunkowy.
Jednym z dostępnych rozwiązań są opatrunki z alginianu wapnia. W kontakcie z krwią lub wysiękiem ich część może przechodzić w formę żelu. Pomaga to utrzymać odpowiednie środowisko rany i ułatwia późniejsze usunięcie opatrunku. Materiał jest dostępny w kilku postaciach, które można dopasować do miejsca urazu:
- Plaster z warstwą alginianową może być stosowany na powierzchowne rozcięcia, zacięcia oraz pęknięte pęcherze. Część opatrunkowa powinna dokładnie przykrywać całą ranę.
- Opatrunek w proszku ułatwia zabezpieczenie drobnych, powierzchownych ran w miejscach, do których trudno przykleić zwykły plaster – na przykład między palcami, w fałdach skóry, na stopach lub w okolicy owłosionej. Powinien być nakładany równomiernie, zgodnie z instrukcją danego wyrobu.
- Sterylne tampony hemostatyczne mogą być przeznaczone do tamowania krwawień z nosa lub jamy ustnej. Należy używać wyłącznie wyrobów, których producent wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie i przestrzegać czasu pozostawienia opatrunku wskazanego w instrukcji.
Nożyczki z zaokrąglonym końcem
Pozwalają przeciąć bandaż lub przylepiec bez niepotrzebnego manipulowania przy ranie. Zaokrąglona końcówka zmniejsza ryzyko przypadkowego skaleczenia.
Lista leków i ważnych informacji
Obok materiałów opatrunkowych warto przechowywać aktualną listę przyjmowanych leków, chorób przewlekłych, alergii oraz numer telefonu do bliskiej osoby. Szczególnie istotna jest informacja o przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych. Może być potrzebna ratownikom albo personelowi medycznemu.
Co zrobić, gdy pojawi się krwawienie?
Przede wszystkim należy zachować spokój. W przypadku silniejszego krwawienia najważniejszy jest bezpośredni, zdecydowany ucisk na ranę przy użyciu jałowego kompresu, opatrunku hemostatycznego albo czystego materiału. Ucisk trzeba utrzymywać bez ciągłego podnoszenia opatrunku i sprawdzania, czy krew nadal płynie.
Drobne skaleczenie można po ograniczeniu krwawienia przepłukać wodą lub solą fizjologiczną, a następnie zabezpieczyć plastrem albo odpowiednim opatrunkiem. Nie należy samodzielnie wyciągać z rany wbitego szkła, metalu ani innego większego przedmiotu – trzeba ustabilizować go bez naciskania i wezwać pomoc.
Jak postępować przy krwawieniu z nosa?
Osoba z krwawieniem z nosa powinna usiąść i lekko pochylić głowę do przodu. Następnie należy ścisnąć miękką część nosa tuż nad nozdrzami i utrzymywać ucisk przez 10–15 minut, oddychając przez usta. Nie powinno się odchylać głowy do tyłu, ponieważ krew może spływać do gardła.
Jeżeli używany jest specjalny tampon przeznaczony do tamowania krwawienia z nosa, należy założyć go dokładnie według instrukcji producenta. Nie wolno pozostawiać go dłużej, niż przewidziano w informacji dołączonej do wyrobu.
Kiedy potrzebna jest pomoc medyczna?
Numer alarmowy 112 należy wybrać, gdy:
- krwawienie jest bardzo obfite, pulsujące albo szybko przesiąka przez kolejne warstwy opatrunku,
- rana jest głęboka, rozległa lub doszło do amputacji,
- w ranie znajduje się wbity przedmiot,
- poszkodowany jest blady, osłabiony, zdezorientowany, spocony albo traci przytomność,
- uraz dotyczy głowy, szyi, klatki piersiowej lub brzucha,
- mimo mocnego, bezpośredniego ucisku krwawienie nie ustępuje.
Przy krwawieniu z nosa należy pilnie zasięgnąć pomocy, jeśli jest ono obfite, powoduje osłabienie lub nie ustępuje po około 20 minutach prawidłowego uciskania nosa. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe.
Konsultacji wymaga również rana, która zaczyna coraz bardziej boleć, staje się zaczerwieniona, obrzęknięta lub gorąca, pojawia się w niej wydzielina albo towarzyszy jej gorączka. Są to możliwe objawy zakażenia.
Apteczkę trzeba regularnie sprawdzać
Nawet najlepiej wyposażona apteczka nie pomoże, jeżeli znajdujące się w niej materiały będą przeterminowane, uszkodzone albo trudne do znalezienia. Dlatego co kilka miesięcy warto sprawdzić daty ważności, szczelność sterylnych opakowań oraz uzupełnić zużyte plastry, kompresy i rękawiczki.
Apteczkę należy przechowywać w suchym, łatwo dostępnym miejscu, znanym również pozostałym domownikom. Wszystkie wyroby medyczne trzeba stosować zgodnie z instrukcją używania lub informacjami zamieszczonymi na etykiecie. Domowe zabezpieczenie rany nie zastępuje konsultacji lekarskiej, gdy krwawienie jest nasilone, nawraca lub budzi jakiekolwiek wątpliwości.