Z wiekiem odporność potrzebuje szczególnej troski
Wraz z upływem lat zmienia się zarówno funkcjonowanie układu odpornościowego, jak i skład mikrobioty jelitowej. Dlatego u osób starszych szczególnego znaczenia nabierają wszystkie elementy stylu życia, które pomagają kształtować mikrobiotę – urozmaicona dieta, odpowiednia ilość błonnika, aktywność fizyczna, sen. Pomocne mogą być także odpowiednio dobrane probiotyki.
Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą korzyść zdrowotną. Ich działanie rozpoczyna się przede wszystkim w jelicie. Odpowiednio dobrane szczepy mogą wpływać na mikrobiotę, wspierać barierę jelitową i oddziaływać na układ odpornościowy. Co ciekawe, efekty tej komunikacji nie muszą ograniczać się do przewodu pokarmowego – mogą dotyczyć także innych części organizmu, w tym dróg oddechowych.
REKLAMA
Czy probiotyk może pomóc w sezonie przeziębień?
Naukowcy od wielu lat sprawdzają, czy odpowiednio dobrane bakterie probiotyczne mogą wspierać organizm w walce z częstymi infekcjami. Interesujące wyniki uzyskano dla dwóch konkretnych szczepów bakterii: Lactiplantibacillus plantarum HEAL9 oraz Lacticaseibacillus paracasei 8700:2. Skuteczność tych bakterii sprawdzano w badaniach, w których część uczestników otrzymywała probiotyk, a część – preparat wyglądający identycznie, ale niezawierający bakterii (placebo). Dzięki temu można było rzeczywiście porównać efekty.
Pierwsze badanie objęło 272 zdrowe osoby dorosłe [2]. Przez trzy miesiące jedna grupa codziennie przyjmowała dwa wspomniane szczepy probiotyczne, a druga – placebo. W tym czasie obserwowano, jak często uczestnicy się przeziębiają i przez ile dni mają objawy. W grupie nieprzyjmującej probiotyku przeziębiło się 67 na 100 osób, natomiast wśród przyjmujących probiotyk – 55 na 100.
Co więcej, osoby stosujące probiotyk chorowały łącznie krócej. W ciągu trzech miesięcy miały średnio 6,2 dnia z objawami przeziębienia, podczas gdy w grupie kontrolnej było to 8,6 dnia. Pierwsze przeziębienie pojawiało się też później: średnio po 30,5 dnia w grupie probiotycznej i po 21,9 dnia w grupie placebo.
Drugie badanie przyniosło nieco inne, ale równie interesujące wyniki. Wzięło w nim udział 310 dorosłych szczególnie podatnych na przeziębienia – były to osoby, które w ciągu poprzednich sześciu miesięcy przeszły co najmniej dwie takie infekcje. Uczestnicy mieli od 18 do 88 lat [3]. Zaobserwowano, że osoby przyjmujące probiotyk łagodniej przechodziły przeziębienie. Uczestnicy każdego dnia oceniali takie dolegliwości, jak: katar, zatkany nos, kichanie, kaszel, ból gardła, chrypka, ból głowy czy bóle kończyn. Łączne nasilenie tych objawów było wyraźnie mniejsze w grupie stosującej probiotyk. Co więcej, przeziębienie trwało krócej. Osoby przyjmujące placebo chorowały średnio przez 6,7 dnia, natomiast stosujące probiotyk – 5,6 dnia, czyli ponad jeden dzień mniej z objawami infekcji. Działanie tej samej kombinacji szczepów oceniono następnie w znacznie większym badaniu [4]. Tym razem uczestniczyło w nim aż 898 dorosłych. Wybrano osoby, które łatwo się przeziębiały – w poprzednim roku miały przynajmniej cztery infekcje. Przez 12 tygodni mniej więcej połowa uczestników codziennie przyjmowała probiotyk, a pozostali – placebo. Ciekawy efekt pojawił się, gdy naukowcy przyjrzeli się kolejnym, powtarzającym się infekcjom. Wśród osób, które już raz się przeziębiły, więcej niż jedną infekcję miało około 21% osób przyjmujących probiotyk i 30% osób otrzymujących placebo. Oznacza to około 30% mniejszą częstość nawracających przeziębień.
O odporność warto dbać kompleksowo
Probiotyk nie jest gwarancją, że unikniemy przeziębienia. Wyniki pokazują jednak, że niektóre dokładnie przebadane szczepy mogą wspierać organizm w sezonie infekcyjnym. Nie oznacza to jednak, że tak samo zadziała każdy probiotyk. W przypadku probiotyków liczy się konkretny szczep i dowody naukowe potwierdzające jego działanie. Warto też pamiętać, że odporności nie buduje jeden preparat. Jej prawidłowe funkcjonowanie zależy od wielu elementów. Szczególne miejsce zajmuje tutaj witamina D, która uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. U osób starszych trzeba zwracać na nią szczególną uwagę, ponieważ wraz z wiekiem skóra coraz mniej efektywnie wytwarza witaminę D pod wpływem słońca, a jej odpowiednią ilość trudno dostarczyć wyłącznie z dietą. Dlatego, obok dbania o jelita i mikrobiotę, warto pamiętać o witaminie D i jej odpowiedniej suplementacji – dobranej do wieku, pory roku i indywidualnych potrzeb [5].
Nie ma więc jednej recepty ani jednego preparatu „na odporność”. Najlepsze efekty daje codzienna troska o organizm na wielu poziomach. A jelita – wraz z zamieszkującą je mikrobiotą – są jednym z ważnych elementów tej układanki. Warto o nie dbać w każdym wieku.
Bibliografia:
- Zheng D., Liwinski T., Elinav E., Interaction between Microbiota and Immunity in Health and Disease, „Cell Res.” 2020, 30, 492–506, doi: 10.1038/s41422-020-0332-7.
- Berggren A., Lazou Ahrén I., Larsson N., Önning G., Randomised, Double-Blind and Placebo-Controlled Study Using New Probiotic Lactobacilli for Strengthening the Body Immune Defence against Viral Infections, „Eur J Nutr.” 2011, 50, 203–210; doi: 10.1007/s00394-010-0127-6.
- Busch R., Gruenwald J., Dudek S., Randomized, Double Blind and Placebo Controlled Study Using a Combination of Two Probiotic Lactobacilli to Alleviate Symptoms and Frequency of Common Cold, „Food and Nutrition Sciences” 2013, 4, 13–20; doi: 10.4236/fns.2013.411A003.
- Ahrén I.L., Hillman M., Nordström E.A., Larsson N., Niskanen T.M., Fewer Community-Acquired Colds with Daily Consumption of Lactiplantibacillus Plantarum HEAL9 and Lacticaseibacillus Paracasei 8700:2. A Randomized, Placebo-Controlled Clinical Trial, „J Nutr.”2021, 151, 214–222; doi: 10.1093/jn/nxaa353.
- Daryabor G., Gholijani N., Kahmini F.R., A Review of the Critical Role of Vitamin D Axis on the Immune System, „Experimental and Molecular Pathology” 2023, 132–133, 104866; doi: 10.1016/j.yexmp.2023.104866.